Радио Юрган

Приёмная/факс: 8 (8212) 24-01-16

Электронный адрес:
smi-komimu@mail.ru

Адрес: 167982 Республика Коми, г.Сыктывкар, ул.Карла Маркса, д.229

Йитчыны миянкӧд

Skype пыр.

Связаться с нами

через Skype.

Война кадся челядьдыр...

Y 12 1

Кӧрткерӧс районса Шойнаты сиктысь нывъяс Инна Гичева да Валерия Ладанова 5-ӧд классын велӧдчигас на (ӧні 7 класса велӧдчысьяс) асланыс веськӧдлысь Галина Ивановна Панюкова юрнуӧдӧм улын гижлӧмаӧсь ас сиктса куим Микушева ова аньяс йылысь неыджыд гижӧдъяс. Тайӧ бабушъясыс – войнаса челядь. Тайӧ гижӧдъясын – налӧн сьӧкыд челядьдыр йылысь казьтылӧмъяс.

«Велӧдчим, уджалім, омӧля сёйлім»

Лия Фёдоровна Микушева чужлӧма Кӧрткерӧс районса Пӧддельнӧй сиктын 1929-ӧд воын. Война заводитчытӧдз куим лунӧн водз сылы тырӧма 12 арӧс.

Война заводитчӧм йылысь юӧр  суӧма сійӧс сиктса пионерлагерын. Дзик пыр и пӧдлалӧмаӧсь лагерсӧ, ӧд челядьлы кык пӧв унджык ковмӧма зільны-уджавны да отсасьны верстьӧлы: пуктыны-керны картупель, дасьтыны турун-силос да шабді. А 1943-ӧд воын Лиялӧн нывъёртыс корӧма пырны велӧдчыны Кӧрткерӧс районса Пезмӧгын меститчӧм ремесленнӧй училищеӧ.

Y 12 2

Со мый казьтылӧ Лия Фёдоровна:

-1943-ӧд вося апрель 8-ӧд лунӧ ми Пӧддельнӧйсянь Пезмӧгысь подӧн петім, мамӧй Вомынӧдз на колльӧдіс, а сэсся кыкӧн нин мунім. Важкуа сиктын кӧсйим узьмӧдчыны, но мыйлакӧ некод эз лэдз миянӧс гортас, ковмис войнас водзӧ мунны. Воим жӧ тай кыдзкӧ. Училищеын миянлы сетісны шынель, сапӧг, берет да тӧвся шапка. Ставсӧ на новлім и война бӧрын. Училищеын эз вӧв кокни: велӧдчим, уджалім, омӧля сёйлім, кынмавлім, но кыдзкӧ тай кутчысим.

1945-ӧд воын Лия Фёдоровна помалӧма велӧдчӧмсӧ да заводитӧма уджавны слесарӧн, тракторъяс дзоньталӧма. Но абу дыр сэн уджалӧма, велӧдчӧма токарӧ да 34 во уджалӧма токарнӧй станок вылын. Сійӧ лои дзик ӧти нывбаба-токарӧн, коді уджаліс Шойнатыса колхозын. Сылӧн овыс вель дыр нималіс овмӧслӧн медбуръяс лыдын.

«Пыр вӧлі окота сёйны»

Александра Ивановна Микушева чужлӧма Кӧрткерӧс районса Одыб сиктын 1939-ӧд воын. Семьяас вӧлӧма вит челядь, ставнысӧ быдтӧма ӧтнас мамыс, сы вӧсна мый батьыс пӧгибнитӧма война вылын. Мамыслы эськӧ вӧзйӧмаӧсь челядьсӧ сетны детдомӧ, но абу вермӧма. Лида медыджыд нылыс да Коля пиыс кувсьӧмаӧсь война дырйи. 

Y 13 1

Со мый казьтылӧ Александра Ивановна:

-Тшыгъялӧм – тайӧ медся сьӧкыдыс да ыджыд лёклуныс война кадӧ. Пыр вӧлі окота сёйны. Мӧс вӧдитысьяслы та боксянь кокньыдджык вӧлі. Миян мӧссӧ бырӧдісны, кор батьӧс фронт вылӧ босьтісны. Сёйлім кача нянь да бобӧнянь. И ӧд пыр ветлывлім школаӧ. Маша чойкӧд миян вӧлі ӧти гын сапӧг гоз кык вылӧ, ӧчередӧн новлім. Тшыг челядьдыр нюжаліс на и война бӧр кадӧдз. А сакартӧ медводдзаысь видлі коркӧ 1950-ӧд воын сӧмын. Пыр юлывлім сакартӧм туруна тшай. Мамӧлы эськӧ колхозад уджалігас сетӧны вӧлі трудодень вылад сёянтӧ, но ньӧти оз вӧлі тырмы. Да и батьӧ пӧгибнитӧмысь пенсияыдлӧн, кыдз шуласны, кокыс оз вӧлі инмы. Карточка вылад сёянтӧ вӧлі сетасны куим лун кежлӧ, а миян ставыс бырӧ ӧти лунӧн нин, сэсся бара тшыгъялам.

Висьтыштіс Александра Ивановна и Иван Алексеевич бать йывсьыс:

- Батьӧй пӧгибнитіс 1944 вося август 28 лунӧ Литваын. Война вылын шопералӧма. Почтальон похоронка вайис да шуис меным дзик тӧдтӧм кыв: «погиб», а сэсся, кор гӧгӧрвоӧдіс, ёна жӧ бӧрді, помнита. Мамӧй эз гортын вӧв, со и артмис сідз, мый посниулов медводз тӧдмалім батьлӧн кувсьӧм йылысь. Бӧръя воясӧ Сыктывкарын олысь чойӧй Победа лунӧ батьлӧн портретӧн восьлалӧ «Бессмертный полкын». Ми пыр бурӧн казьтылам сійӧс.

Y 13 2

Медчӧскыд сёян – сьӧд нянь

Мария Васильевна Микушева чужлӧма Калуга обласьтын
1936-ӧд воын. Война кадӧ сылысь сиктсӧ кытшалӧмаӧсь немечьяс. Весиг овмӧдчӧмаӧсь налӧн керкаас. 1942-ӧд воын семьясӧ эвакуируйтӧмаӧсь, а гортас бӧрсӧ воӧмаӧсь 1947-ӧд воын.

Мария Васильевналӧн казьтылӧмъясысь:

- Миян керкаын олысь немечьяс мукӧддырйи сетлывлісны челядьлы выя нянь, а асьныс сёйисны-юисны миян овмӧсысь (видзлім мӧс, чипанъяс). Челядь дорӧ шыӧдчылісны немечьяслӧн «киндер» кывйӧн. Снаряд усьласигӧн мамӧ пыр поліс керка ӧзйӧмысь, ӧд вевтыс вӧлі идзасысь. Керка гӧгӧр быдмис яблоня, но немечьяс пилитлісны ставсӧ пес вылӧ. Иван ыджыдджык вокӧс найӧ кӧсйисны нуны Германияӧ, но удитіс мунны фронт вылӧ, воюйтіс Украинаын, ловйӧн на бӧрсӧ воис. Орчча сиктъясын немечьяс соталісны быдса семьяяс, кӧні вӧліны партизанъяс.

Y 13 3

Война помасьӧм бӧрын Мария Васильевна ёна на тшыгъявлӧма, медся чӧскыдторнас вӧлӧма сьӧд нянь (йӧв вузавлӧм вылӧ мамыс ньӧблӧма). Тайӧ няньсӧ сёйлӧмаӧсь йӧлӧн, но абу стӧкан-кружкаысь, а ӧти тасьтіӧ кисьтӧмӧн да панялӧмӧн.

Мария Васильевна помавлӧма сӧмын нёль класс, сэсся ёна уджавны ковмылӧма, ас вылас гӧр кыскавлӧма и. А сэсся олӧмыс вайӧдӧма Перым обласьтӧ, сэні вӧр пӧрӧдысьӧн уджалӧма (сучкорубӧн). Тшӧтш и Молдавияын уджавлӧма консервнӧй заводын. А Шойнатыӧ локтӧма овны 1965-ӧд воын, уджавлӧма пелькӧдчысьӧн школаын. Неважӧн Мария Васильевна кувсис. 

 

Добавить комментарий


наверх